ŚWINOUJŚCIE - Ścieżką dydaktyczną „Szlak Fortyfikacyjny”

Jest to około 4 km szlak obejmujący zabytki architektury militarnej po wschodniej stronie ujścia Świny. Możemy potraktować go jako kontynuację zwiedzania po zaproponowanym już Nadbałtyckim czerwonym szlakiem pieszym E-9, po przeprawie promowej.

Szlak rozpoczyna się w Forcie Wschodnim, najstarszym obiekcie lewobrzeża. Tu oczywiście warto zaliczyć także pobliską latarnię morską.

Fort Wschodni zwany także Fortem Gerharda jest jednym z trzech zachowanych fortów wokół Świnoujścia i wraz z nimi należy do najlepiej zachowanych na terenie Polski przykładów nowopruskiej szkoły fortyfikacji z połowy XIX w. W 1846 r. król pruski Fryderyk Wilhelm IV zadecydował o umocnieniu ujścia Świny. W 1854 r. utworzono niewielki stały garnizon, w którego skład wchodziły dwa bataliony piechoty i jeden batalion artylerii. Do 1863 r. powstał kompleks forteczny. Obok rozbudowanych baterii artyleryjskich usytuowano trzy forty.

Fort II zbudowano w latach 1849-1859. W latach 1860-1863 na wschodnim przedłużeniu reduty wzniesiono otwarty bastion ceglano-ziemny z kazamatami, siedmioma barbetami, schronami w poprzecznicach oraz dwiema kaponierami skarpowymi, służącymi do obrony fosy. Cały obiekt z wyjątkiem strony południowej otoczony był fosą, a fort i bateria wschodnia połączone były mostem zwodzonym. W latach 1875-1877 połączono fort II z baterią wschodnią, tworząc jedną baterię nadbrzeżną. W latach 1876-1877 przebudowano centralną redutę na koszary, które zabezpieczono od strony morza dodatkowym murem oporowym i zasypano kilkumetrową warstwą ziemi. Po I wojnie światowej na mocy Traktatu Wersalskiego fort częściowo rozbrojono, po II wojnie światowej użytkowany był przez Armię Radziecką. W pierwszej połowie 2001 r. został wydzierżawiony przez pasjonatów historii wojskowości, w tymże też roku został udostępniony do zwiedzania. Od 2010 roku w forcie ma swoją siedzibę Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu.

Od Fortu kierujemy się do pozostałości dwóch baterii nadbrzeżnych z czasów I wojny światowej oraz ufortyfikowanej baterii z czasów II wojny światowej. Następnie czeka na nas unikatowy konstrukcyjnie bunkier dowodzenia oraz zespół umocnień polowych z okresu zimnej wojny. Ostatnim punktem szlaku jest Bateria Goeben, wybudowana w latach trzydziestych XX wieku bateria ciężkiej artylerii nadbrzeżnej przeznaczona do zwalczania okrętów liniowych na Zatoce Pomorskiej.

Budowę baterii Goeben oraz jej testy zakończono w 1939r., jednak nigdy nie brała ona udziału w żadnych działaniach wojennych. Obecnie obiekty baterii są porzucone w lesie, częściowo zalane wodą ale dostępne.

Na ścieżce znajdują się tabliczki z krótkim rysem historycznym oraz retrospekcją graficzną.