Prace powstały do nowego pomysłu - publikacji pod roboczym tytułem "Wielkopolski gotyk piórkiem".
Miejscowość Borek Wielkopolski pojawia sie w dokumentach, jako wieś Borowo, w roku 1298. Pierwszym właścicielem terenów, na których w późniejszym okresie umiejscowiło się miasto był Dominik de Borek, natomiast przywilej lokacyjny dla miasta, wówczas pod nazwą Zdzież, uzyskal od króla Władysława Jagiełły w roku 1392 Henryk Zimnowodzki. To właśnie Henryk rozpoczyna budowę zamku, ratusza oraz pierwszego kościoła. W 1423 r. Zdzież niemal kompletnie płonie - ówczesny właściciel Mikołaj ze Zdzieża podejmuje decyzje o przeniesieniu miasta w inne miejsce, nieopodal spalonego miasta. Mikolaj, najprawdopodobniej wykorzystując przywilej lokacyjny Zdzieża przepisuje zawarte w nim prawa na nowo budowane na prawie magdeburskim miasto. Z czasem nowa osada zaczyna dominować, nazwa Zdzież zostaje wyparta - od ok. 1435 r. w dokumentach występuje już nazwa Borek. Sam „dawny” Zdzież natomiast, po częściowej odbudowie stopniowo przekształca się w wieś, aby następnie stać się częścią Borku, a ówczesny biskup poznański, Andrzej Łaskarzyc z Gosławic przenosi parafię ze Zdzieża do Borku.
Kościół pw. św. Stanisława Biskupa wzniesiony zostaje przez kolejnego biskupa poznańskiego, Andrzeja z Bnina, w latach 1469-1477, na miejscu poprzedniej, drewnianej świątyni wzmiankowanej w dokumentach już w roku 1440. Jako o kościele parafialnym wzmiankuje się o nim już w roku 1461.
W wieku XVII świątynia zostaje wzbogacona o kaplicę św. Barbary, zastąpioną nową kaplicą w 1792 r. W tym roku kościół pozyskuje również wieżę i kruchtę, zrekonstruowane zostają szkarpy uskokowe.
W 1824 r. kościół, na skutek pożaru zostaje zniszczony i wymaga gruntownej odnowy. Jego odrestaurowanie i przebudowa następuje w latach 1853-1860. Budynek otrzymuje nowy strop, odnowiona zostaje świątynna wieża. Renowacja kościoła skutkuje jego poświęceniem przez biskupa Leona Przyłuskiego. Kościół pozostaje kościołem parafialnym do roku 1869 - obecnie jest kościołem filialnym.
Kościół św. Stanisława Biskupa jest świątynią jednonawową, z prezbiterium o tożsamej z nawą szerokości. Posadowiona została na kamiennym cokole, murowana z cegły, obustronnie otynkowana, z kamienno-ceglanymi przyporami.
Budynek na rzucie zamkniętego trójbocznie prostokąta, z pięcioboczną zakrystią od wschodu, prostokątną wieżą od zachodu, ośmioboczną kaplicą od południa i prostokątną kruchtą od północy. Calość rozczłonkowana została dwuskokowymi szkarpami.
Elewacje zewnętrzne świątyni ozdobione zostały kilkoma detalami architektonicznymi. I tak, zakrystia wzbogacona została o pilastry, ośmioboczna kaplica o lizeny, a dodatkowo całość urozmaicają okienne opaski z kluczem. Otwór okienny szczytu wschodniego flankują pary pilastrów. Szczyt wschodni jest belkowany, zwieńczony odcinkowym naczółkiem i ujęty spływami wolutowymi.
Wnętrze salowe nakryte jest stropem, kaplica zwieńczona kopułą z latarnią.
We wnętrzu kościoła wart zobaczenia jest „maskujący” wejście do zakrystii ołtarz główny, murowany, późnoklasycystyczny, o charakterze architektonicznym, wyposażony w dwie bramki z 1857 r. Dwa, również późnoklasycystyczne ołtarze boczne pochodzą z roku 1860. W jednym z nich zobaczyć można późnogotycki krucyfiks z początku wieku XVI. W kaplicy bocznej znajduje się natomiast późnobarokowy ołtarz z końca wieku XVIII.
Kościół farny pw. św. Stanisława Biskupa położony jest na południowo-zachodnim skraju miasta, tuż przy granicy Borku z Karolewem, w sąsiedztwie zespołu pałacowo-parkowego, u zbiegu ulic: Powstańców Wielkopolskich i Granicznej. Świątynia otoczona jest XVIII-wiecznym murem z barokową bramą z 1795 r. wraz z cmentarzem przykościelnym. Kościół w 1956 r. wpisany został do rejestru zabytków.
Dodaj komentarz
Komentarze